Bring me your love

BriBdBring me your love van Bukowski wordt door de tekeningen van Grump nieuw leven in geblazen. Het al bestaande korte verhaal geschreven door Bukowski in de jaren 1980 vertelt het verhaal van Harry die Gloria bezoekt in een inrichting. De remediatie van de platte tekst naar illustratie, de verandering van het medium geeft in dit geval een hele nieuwe dimensie aan het werk. De strips werden in kleine oplage uitgegeven en zijn daarom vandaag de dag van hoge waarde. Het aura van het werk is in dit geval versterkt door het nieuwe medium waarin het verscheen. Bukowski heeft een traumatisch verleden wat hem heeft gemaakt, zo zegt hij zelf, tot de schrijver die hij nu is (Docu; Born Into This, 2003). Dit verleden is als een rode draad verweven in het werk van Bukowski. En juist hier is dat traumatische interessant. Een strip heeft vaak, meer dan een platte tekst, de kracht als medium om de echtheid en ‘het gevoel’ over te brengen. De iconiciteit die de tekeningen uitdragen maakt de relatie tussen vorm en inhoud dwingender.

http://www.harpercollins.com/browseinside/index.aspx?isbn13=9780876856062 

Tonnus Oosterhoff en Ramsey Nasr

http://dichterdraagtvoor.nl/videos/marc-groet-a-s-morgens-de-dingen/

(In dit voorbeeld wordt het gedicht van Paul van Ostaijen 'Marc groet 's morgens de dingen' voorgedragen)

Ramsey Nasr(1974) was tot 31 januari jongstleden onze Dichter des Vaderlands. In deze periode van 4 jaar heeft hij, middels een project Dichter Draagt Voor, 21 klassieke Nederlandstalige gedichten onder de aandacht geprobeerd te brengen. Poëzie wordt door veel mensen als iets moeilijks ervaren, iets onbegrijpelijks. Een oorzaak daarvan zou de subjectiviteit kunnen zijn. Met behulp van clips is geprobeerd om bij de woorden van de gedichten, die worden voorgedragen, beelden te vinden, zodat de interpretatie van de gedichten ook een bepaalde kant worden opgeduwd: zo wordt het misschien voor een nog onbekend publiek duidelijker wat de dichter zou kunnen bedoelen. Het blijft natuurlijk altijd een subjectief iets, maar door deze materiële verschijningsvorm, zou er iets meer betekenis aan het gedicht kunnen worden gegeven en zou je het daardoor iets gemakkelijker kunnen interpreteren.

http://tonnusoosterhoff.nl/menu/index.html

Een ander voorbeeld dat ik niet onbenoemd kan laten, zijn de gedichten op de site van Tonnus Oosterhoff. Hij buit de voordelen van wat we nu allemaal kunnen met een computer grandioos uit: in een dichtbundel staan de woorden op een vaste plaats, op zijn site laat hij de woorden waar het gedicht uit bestaat vervagen, verschijnen, terugkomen, speelt hij met waar op het beeldscherm het woord komt te staan en soms worden de woorden gecombineerd met muziek en/of beeld. Door deze effecten wordt de betekenis van woorden ook anders, omdat wanneer je een woord in isolement tentoonstelt en daarna er bijvoorbeeld omheen woorden neerzet, je een ander idee bij dat ene woord hebt, dan wanneer je hetzelfde gedicht af zult drukken in een dichtbundel: de woorden zullen dan niet zo sterk tot uiting komen als dat nu het geval is via het digitale scherm.

J.C. Bloem op je raam

bron

Poëzie voor op je raam. Een verschijningsvorm die de meesten misschien zal doen denken aan het klaslokaal Nederlands op de middelbare school. De transparante platen fungeerde hier zowel als educatief middel, als decoratief ‘gordijn’ tegen de buitenwereld. Maar deze specifieke vorm van poëzie kan de betekenis van een gedicht sterk beïnvloeden.

Een voorbeeld hiervan in het gedicht De Dapperstraat van J.C. Bloem over de Amsterdamse Dapperstraat. Gelezen in een bundel of bloemlezing heeft de lezer in principe een blanco canvas wat betreft de interpretatie van het gedicht. Gelezen vanaf een raamsticker kan het landschap aan de andere kant van het raam de interpretatie van het gedicht veranderen. De regels Natuur is voor tevredenen of legen./En dan: wat is natuur nog in dit land?/Een stukje bos, ter grootte van een krant,/Een heuvel met wat villaatjes ertegen. klinken heel anders wanneer er door het raam uitzicht is op een uitgestrekt landschap met in de wijde omgeving geen bakstenen te bekennen, dan wanneer er uitzicht is op een grote nieuwbouwwijk met hoge flatgebouwen.

Stichting Plint

Bij Stichting Plint kun je allerlei producten kopen waarop gedichten en/of beeldende kunst zijn afgedrukt. Die producten variëren van posters tot raamstickers, van koffiemokken tot kussenslopen, en "nog veel meer producten die een dag net iets leuker maken", zo is te lezen op de website van Plint. Wat ze willen is dat er "ruimte en rust is voor af en toe een gedicht. Dat je af en toe even niets moet en kunt kijken en lezen." Plint wil poëzie en kunst dus toegankelijker en laagdrempeliger maken, en daarnaast het gewoon 'leuker' maken. Geen hoogdravend gedoe maar gewoon een mooi gedichtje op een alledaags object. De producten zijn verschillend qua opmaak. Kussenslopen waarop de tekst in felle kleuren en voorzien van rijke illustraties, maar ook slopen waarop het gedicht staat afgedrukt precies zoals je in een poëziebundel zou zien. Vooral de kussenslopen zijn vrij bekend geworden, en worden onder andere verkocht in De Bijenkorf. De slopen hebben wel iets paradoxaals. Het bed is haast per definitie een plek waar je (het grootste deel van de tijd) je ogen dicht hebt, en ook al ben je wel aan het lezen of een film aan het kijken, je ligt óp je kussen en kunt het gedicht dan dus niet lezen. Maar tegelijkertijd is juist door de intieme feer van een slaapkamer het een ideale plek om zorgeloos van poëzie te kunnen genieten, precies zoals Plint het voor ogen heeft.

Doorhollen of even stilstaan?

Het leven van alledag is druk. We vergeten stil te staan bij de mooie momenten in het leven en halen zelden herinneringen op. De meeneempoëzie ofwel muurgedichten zijn er om mensen stil te laten staan bij poëzie. De voorbeelden hieronder staan op gebouwen in Den Bosch dankzij Jan Bruens. De gedichten bevinden zich vooral langs wandel- en fietsroutes door de stad.  

De gedichten zijn niet afgedrukt in een bundel, zoals het is verschenen, maar op een gebouw. Ze zijn dus uit hun medium gehaald. ‘The medium is the message’ is een belangrijke quote van McLuhan. Elk medium, de vorm waarin de tekst is gegoten, zorgt voor een andere betekenisgeving aan de tekst en is een eigen inhoud. De keuze om de gedichten op een gevel in de stad af te beelden, waar iedereen het kan lezen, maakt het minder origineel. De gedichten zijn een remediatie en dit tast hun authenciteit aan.          
     
Daarnaast vindt er translatie plaats bij de gedichten. Translatie houdt volgens Latour in dat er een betekenisverschuiving plaats vindt door verandering in de context. Aangezien deze gedichten van zowel Kafka als Van Sleeuwen op een plek zijn geplaatst waarbij de inhoud wordt versterkt door de context, zien we deze translatie terug. De locatie past bij de inhoud van het gedicht. Zo staat het gedicht van Jan van Sleeuwen op het Centraal station in Den Bosch en gaat het gedicht over reizen en staat het gedicht van Kafka dat begint met ‘een boek’ op een boekenwinkel.                                           

Volgens Latour is er dus geen onderscheid meer te maken tussen de dichotomieën cultuur en natuur. De poëzie (cultuur) wordt hier beïnvloed door de omgeving (natuur). We zien in deze meeneempoëzie dat de drie categorieën, namelijk politiek, vertoog en natuur samen komen en niet apart geplaatst kunnen worden. De gedichten staan op de gevels van gebouwen voor het literaire domein, maar eveneens voor het economische domein. Beide muurgedichten kunnen dus een quasi-object genoemd worden.                 

 

I love Luc&Actes

De Bijbel, het bekendste boek van de westerse wereld, heeft in de loop der millennia vele gezichten gekend. Het werk is zo vaak vertaald, zo vaak hertaald, zo vaak verschenen in andere versies of interpretaties dat we niet meer kunnen spreken van ‘de’ Bijbel.

Bovenstaand voorbeeld (een uitgave van AGBUF-GBU) is slechts één van de vele gemoderniseerde uitgaven die het boek kent. De opmaak van de omslag doet denken aan de T-shirts en tassen met soortgelijke opdruk die in toeristenwinkels over de hele wereld worden verkocht. Hoewel het wat afgezaagd aandoet, heeft het ook iets groots en populairs: in steden die niet overspoeld worden met bezoekers, wordt dit soort merchandise niet verkocht. De omslag geeft dus aan dat dit boek iets bijzonders is.
I love LA; het gaat hier niet om de stad Los Angeles. De achterkant legt uit dat het gaat op het evangelie volgens Lukas en om Actes des apôtres (handelingen van apostelen). De makers hebben ervoor gekozen deze twee boeken in één versie van minder dan een centimeter dik uit te brengen, omdat deze een afgerond literair geheel vormen en zo dus geschikt zijn voor mensen die nooit aan de Bijbel hebben durven beginnen. Door deze presentatie voelt de tekst ook completer dan wanneer zij tussen de andere verhalen zou staan. De frisse opmaak, overzichtelijke vraag- en antwoordpagina’s en een verklarende woordenlijst, dragen bij aan het gevoel van leesbaarheid.

Van boek naar boek; is dit wel een verschil van medium? Hoewel het blijft gaan om gedrukte letters op papier, geloof ik dat er een opmerkelijke verschuiving heeft plaatsgevonden. Alles aan de uitgave geeft andere signalen af dan een traditionele bijbel, hoewel de inhoud nagenoeg hetzelfde blijft. Daarnaast is de voorkant al bekend van toeristentassen en T-shirts, maar wordt nu in een andere context gezet: niet langer plaatsen aanbidden, maar het heilige woord.

Interactief boek

Toen de Ipad voor het eerst uitkwam had niemand verwacht dat ook kinderen er mee mochten spelen. Al snel bleek dat de ouders de Ipad ook in de handen van de kinderen gaven. Hierdoor zijn er niet alleen boeken voor volwassenen op de markt gekomen, maar ook voor kinderen. Dit kunnen voorlezen boeken zijn, maar ook interactieve boeken. Kinderen moeten zelf dingen aanklikken om verder te komen in het verhaal. Zo heb ik op mijn Ipad The Tiny Bang Story: How Tom Recovered Time gevonden. Hierbij moeten kinderen schuttingen weghalen zodat ze tekst kunnen lezen. Ook moeten kinderen het laatste stukje van de puzzel leggen die Tom aan het maken is. Dit allemaal zou niet kunnen gebeuren met een ander medium. Bij pop-up boeken kan je ook als je niet de reus tevoorschijn laat komen, verder naar de volgende pagina. Hier kan dit echter niet, waardoor het uniek is voor dit medium.